Otomasyon Nedir, Dünyayı Nasıl Değiştirdi?

0
8

Otomasyon geliyor, otomasyon yaygınlaşıyor, otomasyon sayesinde her şey muhteşem olacak üzere kelamları bilhassa 2000’li yıllardan sonra sıkça duymaya başladık. Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişme ile otomasyon sürecinin daha çok bu alanda kullanılacağı düşünüldü. Lakin geçmişe baktığımız vakit otomasyon nedir sorusunun yanıtının yüzlerce yıl öncesinden geldiğini görebiliriz.

Otomasyon nedir sorusunun cevabı olarak günümüz sistemlerini düşünerek kolay bir cevap verebiliriz. Lakin daha derin bir inceleme yapıldığı vakit otomasyon teknolojisinin, insanın üretim süreci ile neredeyse tıpkı yaşta olduğunu söylemek mümkün. Geçmişten aldığımız ışıkla otomasyon nedir sorusuna yakından bakalım ve geçmişten bugüne dünyamızı nasıl değiştirdiğini örneklerle görelim.

Otomasyon nedir?

En kolay tarifiyle otomasyon; çeşitli mal ve hizmetlerin üretimini ve üretim sonrası sürecini kontrol etmek ve takip etmek maksadıyla özel teknolojilerin geliştirilmesi ve bu teknolojilerin kullanılmasıdır. Yani otomasyon, insanın bir mal ya da hizmet ürettiği her periyotta ve kesimde uygulanabilir bir teknolojidir. Elbette uygulanan teknoloji, periyodun kaideleri dahilinde geliştirilmektedir.

Günümüzde otomasyon kavramını yapay zekalar, makine tahsiline sahip aygıtlar hatta robotlar üzerinden kıymetlendiriyoruz. Zira yaşadığımız devrin kuralları bu tıp muhtaçlıklar doğuruyor. Lakin geçmiş periyotta otomasyon, küçük atölyelerde ve bugün komik görünecek kadar sonlu üretim yapan fabrikalarda bile kullanılıyordu.

Bugün bildiğimiz manadaki otomasyonun birinci izlerine Antik Yunan devrinde karşılaşıyoruz:

Antik Yunan şiirinin usta ismi Homeros tarafından kaleme alınan ve bazılarına nazaran şiir, bazılarına nazaran de bir destan olarak nitelendirilen İlyada yapıtında anlatılan bir kıssada otomasyona dair tarihinin birinci izlerini bulmak mümkün. Otomasyon, milattan evvel 762 yılında geçen ve Homeros’un ateş ve zanaat rabbi Hephaestus’tan sık sık bahsettiği bir kıssada görülüyor.

Hikayede Hephaestus’un Yunan rableri için güçlü silahlar hazırladığı bir atölye anlatılıyor. Bu atölyede Hephaestus’a yardım etmesi için geliştirilmiş, otomatlar olarak isimlendirebileceğimiz birtakım robotlar bulunuyor. Hephaestus, bu otomatları onun istediğini yapmaları için tasarlamış olsa da kendi zekaları olduğundan ve bu nedenle Hephaestus ile sık sık tartıştıklarından bahsediliyor.

Kayıp kıta Mu ya da Atlantis ile bile ilişkilendirilebilen bu öyküdeki atölyenin hakikaten var olduğuna dair elimizde kâfi ispat yok. Sonuç olarak İlyada, kurmaca bir eser. Ancak yüzlerce yıl evvel kaleme alınmış kurmaca bir yapıtta bile insanların işlerini kolaylaştıracak makineler hayal edilmesi, otomasyon teknolojisinin birinci adımları olarak görülebilir.

Asıl çıkışını Sanayi İhtilali ile birlikte yapan otomasyon, yavaş yavaş yalnızca bir bölgedeki toplumu dünyayı değiştirmeye başlıyor:

Otomasyonun geçmişi ile ilgili bilinenler sırf Homeros’un İlyada efsanesine dayanmıyor. 11. yüzyılda madenciler için ve 17. yüzyılda emekçiler için geliştirildiği bilinen ve çalışanların üstündeki yükü azaltma maksadı ile üretilmiş pek çok farklı otomasyon teknolojisi olduğu biliniyor. Hatta araştırmacıların elinde mevzu ile ilgili pek çok delil da bulunuyor. Fakat sözün tam manasıyla otomasyonun Sanayi İhtilali ile birlikte başladığını söyleyebiliriz.

Endüstri İhtilali olarak da isimlendirilen Sanayi İhtilali; 18. yüzyılda İngiltere merkezli olarak tüm Avrupa’da başlayan, insan gücünün yerini buhar gücü ile çalışan makinelerin aldığı üretim sürecinin başlangıcıdır. İnsan gücünün yerini makinelerin alması demek, otomasyonun ortaya çıkışı için bulunmaz bir fırsattır.

Sanayi İhtilali ile birlikte kağıt, pamuk ve gibisi eserlere artan talebi karşılamak ve üretim sürecini daha verimli hale getirmek için birtakım özel makineler geliştirildi. Bugün bile pamuk sanayisinin olmazsa olmaz araçlarından biri olan çırçır makinesinin icadı Sanayi Devrimi’ne dayanmaktadır. Tıpkı çırçır makinesi üzere özel kağıt katmanları ile kağıt üretimini hızlandıran Fourdrinier isimli makine de birebir devir icat edilmiş otomasyon eserleri ortasındadır.

Otomasyon eserleri, talebi artan bir eserin üretim sürecini hızlandırmak amacıyla geliştirilirler. Pamuklu kumaşa olan gereksinimin artması ile çırçır makinesi, kağıda duyulan gereksinimin artması ile de kağıt katman makinesi geliştirilmiştir. Geliştirilme sürecinde bu makineler; buhar, su ve kömür gücü ile çalıştırılarak çok daha verimli hale getirildiler.

Ford’un bir mühendisi otomasyonu kavramlaştıran birinci kişi oluyor:

Antik Yunanlılar ya da fabrika emekçileri günlük sohbet ortasında otomasyon eserlerinin geliştirilmesinden bahsetmiyorlardı elbette. Otomasyon kavramı ve bugün bildiğimiz manada kullanılması, kimseyi şaşırtmayacaktır, bir Ford Motor Company mühendisi ile başlamıştır.

1940’lı yıllarda ulaşım ve bağlantı alanında büyük gelişmeler yaşanması ile araba olarak isimlendirilen ferdi araçların da yaygınlaşması gerekiyordu. Günümüz araba sanayisinin temellerini atan mucitlerinin çalıştığı Ford Motor Company mühendislerinden D.S Harder; 1946 yılında otomasyon kavramını ortaya koymuş ve bugün bildiğimiz manadaki otomasyonun birinci adımlarını atmıştır. Sözün kökeni de bu devirde yaşanan gelişmelere dayanmaktadır.

Günümüz dünyasında otomasyon nedir, robotlar gelecek mi?

Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası tüm dünyada otomasyon sistemlerinin en azından ağır sanayi alanında oturmuş teknolojilere sahip olduklarını söyleyebiliriz. Evvelden şeytan işi bu deyip korkacağımız makineler, artık en ufak üretim atölyesinde bile kullanılır oldu. Elbette, bu bölümlerdeki gelişmeler de devam ediyor fakat insanlık gözünü artık bilgi teknolojilerine çevirmiş durumda.

Bildiğimiz manadaki tüm bölümler artık bilgi teknolojileri ile harmanlanarak ve otomasyon eserleri kullanılarak insansız bir hale getirilmek isteniyor. Günümüz dünyasında otomasyon teknolojileri artık en az insan gücü ile azamî randımanı almayı hedefliyor. Yani evet, robotlar gelecek ve endüstriyel otomasyon teknolojilerinin tam odak noktasında olacaklar. Tahminen binlerce insanın vücut gücü ile üretilen eserler, yapay zekaya sahip bir otomasyon teknolojisi ile kolay kolay yapılabilecek.

Otomasyon ile birlikte gelecek işsizlik artışı:

Otomasyonun en temel maksadı, çalışanların üzerindeki iş yükünü azaltmaktır. Lakin otomasyon ile birlikte çalışanların üzerindeki iş yükü o kadar azalacak ki artık bir insan çalışana muhtaçlık duyulmayacak. Bu durum tüm dünyada, bilhassa mavi yaka olarak isimlendirilen vücut gücü ile çalışan kesim üzerinde büyük bir baskı ögesidir.

Otomasyonun yaygınlaşması ile birlikte işsizlik oranının da artması bekleniyor. Fakat yine şekillenen dünyada iş kolları da şekillenecek. Örneğin; artık çalışanlar makine üretiminde çalışmayacak fakat teslimat sürecinde çalışacaklar. Yeniden de bu durumun vücut gücü ile hayatını kazanan emekçiler üzerinde olumsuz tesir yapacağı ve pek çok insanın işinden olacağı öngörülen bir gerçektir.

Sizin için otomasyon nedir sorusunu yanıtladık ve dünden bugüne gelen yüzlerce yıllık macerasından birtakım örnekler verdik. Dünya hiç olmadığı kadar süratli bir biçimde değişiyor ve gelişiyor. Bu sürece bir halde ayak uyduramayan kısımların de mağdur olmaması için mevzu üzerinde daha planlı çalışmalar yapılması gerekiyor. Yoksa robotlar dünyayı ele geçirebilir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz